ZLACZA SPAWANE l. Rodzaje zlacz

ZŁĄCZA SPAWANE l. Rodzaje złącz i spoin Rozróżniamy złącza doczołowe, teowe, kątowe, krzyżowe, zakład- kowe i przylgowe . Złącza te mogą być wykonane przy użyciu spoin różnego ro- dzaju, mianowicie spoin czołowych, pachwinowych, grzbietowych i otworowych. Spoiny czołowe i pachwinowe są najczęściej stosowane. Za- leżnie od kształtu brzegów rowka rozróżniamy spoiny I (mające kształt litery I), spoiny V, spoiny U, X, podwójne U, 12V, K, J, B. Omawiane spoiny są stosowane przy spawaniu łukowym ręcznym. Wymiary rowków najczęściej spotykanych w ręcznym spawa- niu łukowym są znormalizowane (PN-65M-69014). Kształty spoin stosowanych przy innych procesach spawania podane są przy omawianiu technologii tych procesów. Spoiny czołowe Spoiny czołowe o brzegach nieukosowanych. tak zwane spoiny I (litera I), stosowane są bez odstępu i z odstępem, bez podkładki i z podkładką, jako spoiny jednostronne do grubości 3 mm i dwu- stronne – do 8 mm. Jeżeli podkładka może pozostać na przedmiocie gotowym, mo- że być stalowa, w przeciwnym razie stosuje się podkładkę z mie- dzi. Powyżej 4 mm grubości stosuje się spoiny z ukosowaniem. Jeżeli jednak istnieje dostęp do obu stron blachy, spoiny I moż- na stosować również do grubości 5-8 mm jako spoiny dwustron- ne. W tym przypadku po ułożeniu ściegu z jednej strony, na głębokości nieco większej niż pół grubości blachy, obraca się przedmiot i układa się drugi ścieg z odwrotnej strony, wtapiając go w ścieg ułożony poprzednio. Ten sposób spawania nie wymaga ukosowania brzegów. Spoiną czołową najczęściej stosowaną jest spoina V. Przygo- towanie brzegów wraz z nazwami elementów rowka i spoiny. Ścianki rowka są zukosowane zazwy- czaj pod kątem 25-300 tworząc w ten sposób rowek o kącie 50-60°. W dolnej części ostre krawędzie są ścięte; w przeciw- nym razie zostałyby one stopione łukiem i utworzyłby się nie- regularny otwór; aby temu zapobiec, ścina się ostre krawędzie tworząc próg. Ustawiając blachy do spawania pozostawia się nie- wielki odstęp (2-3 mm) między brzegami, aby uzyskać dobre przetopienie metalu w najwyższej części spoiny, zwanej „granią” lub „rdzeniem” spoiny. Spawanie na V blachy o grubości 4-5 mm wykonuje się jed- nym ściegiem; spoiny na blachach 5-10 mm, wykonuje się 2-4 ściegami, powyżej tych grubości – większą ilością ściegów ukła- danych warstwami. Wykonywanie spoiny V przy wielkich grubościach wymaga- łoby zbyt wiele spoiwa i zbyt wiele czasu. Jeżeli rozszerzamy rowek ku górze, czynimy to w celu ułatwienia dostępu do dolnej części złącza. Przy grubościach powyżej 15 mm rozszerzanie rowka w górnej części ponad pewien maksymalny wymiar jest zbyteczne. Można zaoszczędzić dużo czasu i spoiwa przez zastoso- wanie w tym przypadku spoiny U, zwanej także spoiną kielichową. W przypadku gdy dostęp jest z obu stron blachy, można po- czynić duże oszczędności stosując spoiny X lub podwój- ne U. [przypisy: , , ]